All Items by Source

Books / Book Chapters

การจัดการความรู้เบื้องต้นเรื่อง "การสื่อสารชุมชน" / กาญจนา แก้วเทพ...[และคนอื่น ๆ]
การจัดการความรู้เรื่อง "การใช้และการเสริมความเข้มแข็งให้แก่การสื่อสารเพื่อชุมชน : โอกาสและความเป็นจริง" -- โฟกัส "แนวทางการวิจัยสื่อพื้นบ้านเพื่อการพัฒนาชุมชน" แบบเชิงรุก -- ยกร่างทางความคิดแรกเรื่อง "การบริหารจัดการวิทยุชุมชนแบบประชาชน" -- แนวทางหนึ่งของการศึกษาสื่อบุคคล : กรณีศึกษาโครงการ "ร่วมกันปั้นแต่งนักสื่อสารสุขภาพ" -- สื่อพื้นบ้านเพื่อการสมานรอยร้าวชุมชน : กรณีศึกษาโครงการเทศน์มหาชาติเพื่อสร้างสุขภาวะชุมชน -- แนวทางการทำงานกับสื่อพื้นบ้านประเภทการแสดง : ตีกลองอย่างไรให้ได้สุขภาะที่ยั่งยืน -- การวิเคราะห์บทบาทหน้าที่ของสื่อพื้นบ้าน : ศึกษากรณีงานปูนปั้น จ.เพชรบุรี
ของดีที่น่ารู้จัก / จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บัณฑิตวิทยาลัย
สารบัญ: เพลงพื้นเมืองภาคกลาง -- จิตรกรรมฝาผนังในวัดระฆังโฆสิดาราม -- หนังตะลุง: เพลงตะลุงไม่เคยสิ้นเสียง -- เทศน์มหาชาติ -- แอ่วสาว เสียผี กินแขก -- ของดีที่สุโขทัย
คำกลอนสรรเสริญพระบารมี พระบาทสมเด็จฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว Some full text availableopenURL
ภาค 2 โคลงของพระยามหาอำมาตย์ (หรุ่น ศรีเพ็ญ) -- ลิลิตของพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรุณนิภาคุณากร -- กลอนสุภาพสรรเสริญพระบารมี -- โคลงของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวิรยาลงกรณ์ -- คาถาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส -- คาถาของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (แสง) วัดราชบูรณะ -- ร่ายดั้นของกรมหลวงพิชิตปรีชากร -- ฉันท์แลกาพย์ห่อโคลงของหม่อมเจ้าเพิ่ม แต่งสำหรับโรงเลี้ยงเด็กของพระอรรคชายาเธอฯ -- แหล่เทศน์มหาชาติของพระกว้างวัดประยูรวงศ์
คีตวรรณกรรม / คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
อลังการทางเสียงในคำประพันธ์ใทย / กุสุมา รักษมณี -- อลังการ / จิรพัฒน์ ประพันธ์วิทยา -- เรื่องของเสภา / แจ้ง คล้ายสีทอง -- เพลงกล่อมเด็ก / ทัสนีย์ ขุนทอง -- การสวดโอ้เอ้วิหารรายและการสวดคฤหัสถ์ / นันทา ขุนภักดี -- การอ่านทำนองเสนาะ / นันทา ขุนภักดี -- โองการแช่งน้ำ / ประเสริฐ ณ นคร -- เห่กล่อมพระบรรทม / พระยาภูมีเสวิน -- วิธีพากย์ เจรจา และขับร้องในการแสดงโขน / มนตรี ตราโมท -- เห่เรือ / สมปอง พรหมเปี่ยม --การสวดมหาชาติคำหลวงและการเทศน์มหาชาติฯ / สุชาติ ละออง -- วรรณกรรมท้องถิ่นล้านนา / สุรียรัตน์ หาญคำ -- คำฉันท์ดุษฎีสังเวยกล่อมพระเศวตสุรคชาธาร / ท่านผู้หญิงสมโรจน์ สวัสดิกุล ณ อยุธยา -- กาพย์ขับไม้กล่อมพระเสวตสุรคชาธาร / มนตรี ตราโมท -- คำประพันธ์สำหรับอ่านทำนองเสนาะ -- ลิลิตตะเลงพ่าย

พิมพ์เผยแพร่ในโอกาสประชุมเชิงปฏิบัติการเสริมทักษะการสอนภาษาไทย แนวคีตวรรณกรรม
งาน "มหาชาติ" / ธรรมสถาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เอกสารประกอบการประชุมวิชาการและการเทศน์มหาชาติ 21-22 มีนาคม 2524
งานบุญผะเหวด มุกดาหาร ณ วัดมโนภิรมย์ บ้านชะโนด อำเภอหว้านใหญ่ วันที่ 14-15 มีนาคม พ.ศ. 2541 ตรงกับวันแรม 3 ค่ำ เดือน 4 ปีขาล / ฉัตต์ ปิยะอุย
ที่มาของ (งาน) บุญ -- วัดมโนภิรมย์ -- บ้านชะโนดและเมืองมุกดาหาร -- งานบุญผะเหวดและการเทศน์มหาชาติ -- พิธีกรรมที่มาแต่ครั้งบรรพบุรุษ -- ความเชื่อและสัญลักษณ์แห่งพิธีกรรม -- เครื่องประกอบพิธีกรรม
ชาดกทศบารมีจากพระไตรปิฎก
ล.1. พระเตมีย์ ผู้บำเพ็ญเนกขัมมบารมีสูงสุด ยอดคนผู้มีปณิธานแน่วแน่
ล.2. พระมหาชนก ผู้บำเพ็ญวิริยบารมีสูงสุด ยอดคนผู้มีความพากเพียรมั่น
ล.3. พระสุวรรณสาม ผู้บำเพ็ญเมตตาบารมี ยอดคนผู้มีเมตตาหาที่เปรียบมิได้
ล.4. พระเนมิราช ผู้บำเพ็ญอธิษฐานบารมี ยอดคนผู้มีความมุ่งมั่น เด็ดเดี่ยว
ล.5. พระมโหสถ ผู้บำเพ็ญปัญญาบารมี ยอดคนผู้มีความเป็นเลิศทางปัญญา
ล.6. พระภูริทัต ผู้บำเพ็ญศีลบารมี ยอดคนผู้ดำรงมั่นในศีลเป็นเลิศ
ล.7. พระจันทกุมาร ผู้บำเพ็ญขันติบารมี ยอดคนผู้อดทนและควบคุมตนเป็นเลิศ
ล.8. พระนารทพรหม ผู้บำเพ็ญอุเบกขาบารมีขั้นสูงสุด ยอดคนผู้มีใจเที่ยงธรรม
ล.9. พระวิธูรบัณฑิต ผู้บำเพ็ญสัจจบารมี ยอดคนผู้ซื่อสัตย์และจริงใจเป็นเลิศ
ล.10. พระเวสสันดร ผู้บำเพ็ญทานบารมี ยอดคนผู้บำเพ็ญทานหาที่เปรียบมิได้
ชุมนุมหนังสือเทศน์ ภาค 1
บาลี คาถาพัน หรือ เวสสันตรชาตกคาถา -- มหาชาติ 6 ธรรมาสน์ หรือ เทศน์ 6 องค์ -- อภิเสกชาลีกัณหา โดย ปุจฉาและวิสัชชนา
ทศชาติชาดก : พระพุทธเจ้า 10 ชาติ
เตมีย์ชาดก -- มหาชนกชาดก -- สุวรรณสามชาดก -- สุวรรณสามชาดก -- เนมิราชชาดก -- มโหสถชาดก -- ภูริทัตชาดก -- จันทกุมารชาดก -- นารทพรหมชาดก -- วิธูรชาดก -- พระเวสสันดรชาดก
บทความ-สารคดีของคณะอนุกรรมการจัดทำเอกสารและบทความสดุดีบุคคลสำคัญ เล่ม 3 / สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ ; อุทัยศรี ณ นคร, บรรณาธิการ
พระบรมราชจักรีวงศ์กับพระพุทธศาสนา - ราชสกุลในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย - วันที่ระลึกมหาเจษฎาบดินทร์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว - พระราชพิธีบรมราชาภิเษก - อาศิรวาทเนื่องในวันฉัตรมงคล 5 พฤษภาคม 2538 - พระราชพิธีทรงผนวช พุทธศักราช 2499 - พระราชพิธีรัชดาภิเษก พุทธศักราช 2514 - พระราชพิธีสถาปนา เฉลิมพระปรมาภิไธย สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชสยามมกุฎราชกุมาร - พระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก - พระราชพิธีกาญจนาภิเษก พุทธศักราช 2539 - ห้าสิบปีทองแห่งรัชสมัย - พระราชพิธีเสด็จพระราชดำเนินโดยกระบวนพยุหยาตราชลมารค - พระแสงราชศัสตราประจำเมือง - พระมหากรุณาที่พระราชทานแก่ชาวกรุงเทพมหานคร - พระราชทานพรปีใหม่ - พระราชนิพนธ์เรื่อง "พระมหาชนก" - พระราชพิธีมหามงคลเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเจริญพระ ชนมพรรษาครบ 3 รอบพระนักษัตร - พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ - พระราชพิธีเฉลิมพระชนมายุครบ 50 พรรษา พุทธศักราช 2520 - โขนสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ - วิวัฒนาการของโขน - กำเนิดท่าร่ายรำ - ร้องๆ เต้นๆ เล่นดนตรี - การแสดงเบิกโรง - รำโคม - การบรรเลงดนตรีในพิธีเกี่ยวกับศาสนาพุทธ - เทศน์มหาชาติมี ปี่พาทย์บรรเลง - โรงละครแห่งชาติ - การคัดเลือกนักเรียนและวิธีฝึกหัดโขน - นาฏศิลป์ไทยสวมถุงเท้า - นาฏศิลป์ไทยสวมรองเท้า - การประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ไม่ถูกต้อง
บารมีสิบชาติชาดก / พินิจ หุตะจินดา
บารมีสิบชาติชาดก -- พระเตมีย์กุมาร เนกขัมมบารมี -- พระมหาชนก วิริยบารมี -- สุวรรณสาม เมตตาบารมี -- พระเนมิราช อธิษฐานบารมี -- พระมโหสถ ปัญญาบารมี -- พระภูริทัต ศีลบารมี -- พระจันทกุมาร ขันติบารมี -- พระนารท อุเบกขาบารมี -- พระวิธูรบัณฑิต สัจจบารมี -- พระเวสสันดร ทานบารมี
ปกิณกะประเพณีไทย / ส. พลายน้อย
ประเพณีไหว้ครู -- โหราศาสตร์กับราชสำนัก -- เจ้านายเทศน์มหาชาติ -- น้ำสรงมุรธาภิเษก -- พระราชประเพณีเกี่ยวกับพระแก้วมรกต -- ความหมายของสีตามประเพณีไทย -- ประเพณีทำบุญวันเกิด -- พิธีวางศิลาฤกษ์ -- ประเพณีขึ้นบ้านใหม่ -- ลงโทษ-ลงทัณฑ์ -- กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค -- สวนไทย
ประเพณีมอญที่สำคัญ / จวน เครือวิชฌยาจารย์
ประเพณีต่างๆ ในรอบปี -- ประเพณีการขึ้นบ้านใหม่ -- ประเพณีการแต่งงาน -- ประเพณีหญิงตั้งครรภ์และการอยู่ไฟ -- ประเพณีโกนผมไฟ -- ประเพณีบรรพชา-อุปสมบท -- ประเพณีการนับถือผีบ้าน -- ประเพณีสงกรานต์ -- ประเพณีช่วยเหลืองานศพ -- ประเพณีเทศกาลเรือยาว -- ประเพณีเทศน์มหาชาติ
ประเพณีและพิธีกรรมพระพุทธศาสนา / บุญมี แท่นแก้ว
บ่อเกิดพิธีกรรมและประเพณีไทย -- พิธีกรรมและประเพณีในราชสำนัก: พระราชพิธีแรกนาขวัญ ; พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลวันปิยมหาราช ; พระราชพิธีสัจจปานกาล ; วันที่ระลึกจักรีบรมราชวงศ์ ; วันฉัตรมงคล ; พระราชพิธีวันขึ้นปีใหม่ ; พระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ; พระราชกุศลวันมาฆบูชา ; พระราชพิธีสงกรานต์ ; พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลวิสาขบูชา ; พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลเนื่องในวันอาสาฬหบูชาและเทศกาลเข้าพรรษา ; พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายผ้าพระกฐิน ; พระราชพิธีฉัตรมงคล -- พิธีกรรมและประเพณีเกี่ยวกับชีวิต: พิธีโกนจุก ; พิธีบรรพชา อุปสมบท ; พิธีมงคลสมรส ; พิธีเกิด ; พิธีทำขวัญวัน ; พิธีรับขวัญ ; การทำขวัญเดือน-โกนจุก-โกนผมไฟ ; การตั้งชื่อเด็ก ; พิธีปลูกเรือน ; พิธีขึ้นบ้านใหม่ ; พิธีตั้งศาลพระภูมิ ; พิธีกวนข้าวทิพย์ ; พิธีวางศิลาฤกษ์ ; พิธีทำบุญอายุ ; พิธีทำบุญถวายภัตตาหารพระภิกษุสงฆ์ ; พิธีการตักบาตร ; พิธีการสังฆทาน ; ประเพณีในการสวดมนต์ไหว้พระ ; ประเพณีการฟังธรรม ; ประเพณีเกี่ยวกับการตาย -- พิธีกรรมและประเพณีเกี่ยวกับเทศกาลและวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา: พิธีวันมาฆบูชา ; พิธีวันอัฏฐมีบูชา ; พิธีวันวิสาขบูชา ; พิธีวันอาสาฬบูชา ; พิธีวันเข้าพรรษา ; พิธีหล่อเทียนพรรษา ; พิธีออกพรรษา ; ประเพณีการถวายสลากภัต ; ประเพณีการทอดกฐิน ; พิธีทอดผ้าป่า ; ประเพณีการเทศน์มหาชาติ ; ประเพณีการฝังลูกนิมิต ; ประเพณีการทำบุญตรุษไทย ; ประเพณีวันขึ้นปีใหม่ ; ประเพณีสงกรานต์ ; ประเพณีลอยกระทง ; ประเพณีชักพระ
ประเพณีไทย / โดย คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจยกร่างแบบอย่างการปฏิบัติทางวัฒนธรรม ของคนไทย
วันขึ้นปีใหม่ -- ลอยกระทง -- เทศกาลสารท -- วันตรุษสงกรานต์ -- ประเพณีเทศน์มหาชาติ
ประเพณีไทยเกี่ยวกับเทศกาล (บางเรื่อง) / ของ เสฐียรโกเศศ
เทศกาลเข้าพรรษา -- เทศกาลออกพรรษา -- ประเพณีมีงานเทศน์มหาชาติ
พระเจ้าสิบชาติและพระพุทธเจ้า / มาลัย (จุฑารัตน์)
พระชาติที่ 1 พระเตมีย์
พระชาติที่ 2 พระมหาชนก
พระชาติที่ 3 สุวรรณสาม
พระชาติที่ 4 พระเนมีราช
พระชาติที่ 5 มโหสถ
พระชาติที่ 6 ภูริทัต
พระชาติที่ 7 พระจันทกุมาร
พระชาติที่ 8 พระนารทะ
พระชาติที่ 9 วิธูรบัณฑิต
พระชาติที่ 10 พระเวสสันดร
พระพุทธเจ้า
มหาเวสสันดรชาดก : ฉบับตำนานศาสนา ตำราดำเนินชีวิต ตำรับนักพูด-นักคิด คัมภีร์วิจิตรของนักเทศน์-นักแหล่ / โดย พระราชวิจิตรปฏิภาณ (เจ้าคุณพิพิธ วัดสุทัศนเทพวราราม)
สาระจากมหาเวสสันดรชาดก -- กัณฑ์ที่ 1 ทศพร -- กัณฑ์ที่ 2 หิมพานต์ -- กัณฑ์ที่ 3 ทานกัณฑ์ -- กัณฑ์ที่ 4 วนประเวศน์ -- กัณฑ์ที่ 5 ชูชก -- กัณฑ์ที่ 6 จุลพน -- กัณฑ์ที่ 7 มหาพน -- กัณฑ์ที่ 8 กุมาร -- กัณฑ์ที่ 9 มัทรี -- กัณฑ์ที่ 10 สักกบรรพ -- กัณฑ์ที่ 11 มหาราช -- กัณฑ์ที่ 12 ฉกษัตริย์ -- กัณฑ์ที่ 13 นครกัณฑ์
รวมบทพระนิพนธ์ (พ.ศ. 2510-2520) / สมเด็จเจ้าฟ้าสิรินธรเทพรัตนสุดา
ตอนหนึ่งจากหนังสือวรรณวลี 2511 -- บิดา -- ฉันชอบอ่านหนังสือ -- ลอยกระทง -- ปีบ-แก้ว -- ไทยรักไทย ไทยเจริญ -- อยุธยา -- การตั้งกรมและเจ้าฟ้าในยุคแรก -- เจ้าครอกวัดโพธิ์ -- ชมพูพาน -- ความรักที่อาภัพ -- นตฺถิ ปญฺญา สมาอาภาฯ -- ศาสนาเกิดขึ้นได้อย่างไร -- ร้อยกรอง -- ในประสบการณ์ -- ว่าด้วยสำเภาในการเทศน์มหาชาติ -- เรื่องพระจูฬปันถกเถระ -- วรรณกรรมฝรั่งเศสในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาการ -- Le pas de mon pere -- Le soleil radieux -- Ombre mysterieuse -- Rondeau de l'herbe -- Les fleurs de la terre -- L'araignee -- การเดินทางไปร่วมพิธีพระบรมศพฯ -- ประเทศเบเนลักซ์ -- ตลกฝืด -- ส้มตำ -- ลมพัดชายเขาเถา -- เต่ากินผักบุ้ง -- เต่าเห่
ราชภัฏวิชาการเฉลิมพระเกียรติ (ด้านศิลปวัฒนธรรม)
สถาบันราชภัฏกับงานวัฒนธรรม / นิเชต สุนทรพิทักษ์ -- สถาบันราชภัฏกับบทบาทการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม / เหม ทองชัย -- งานทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของสถาบันราชภัฏในทศวรรษที่ผ่านมา / ประชา พระแก้ว -- งานวัฒนธรรมที่สถาบันราชภัฏควรเร่งดำเนินการ / ไพรถ เลิศพิริยกมล -- สถาบันราชภัฏและ สวช. กับการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม / สมพุทธ ธุระเจน -- แนวคิดในการจัดสร้างศูนย์วัฒนธรรมในสถาบันราชภัฏ / วิมล ดำศรี -- วัฒนธรรมที่รอการสืบสวนจากราชภัฏ / ประหยัด เกษม -- อะไรที่เป็นตัวกำหนดวัฒนธรรมของมนุษย์ / วีระ โชติทอง -- วัฒนธรรมความเชื่อถือกับการรักษาโรคของชาวชนบท / ปัญญา เลิศไกร -- โครงการส่งเสริมและถ่ายทอดผลงานศิลปินแห่งชาติ (สาขาหุ่นกระบอก) สถาบันราชภัฏสวนสุนันทา -- โครงการเทศน์มหาชาติเฉลิมพระเกียรติ สถาบันราชภัฏสมเด็จเจ้าพระยา -- โครงการเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทยในประเทศอิตาลี สถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา -- โครงการสืบสานผลงานศิลปินแห่งชาต (ลำตัดหวังเต๊ะ) สถาบันราชภัฏเพชรบุรีวิทยาลงกรณ์ -- โครงการสืบสานอาหารพื้นเมืองภูเก็ต สถาบันราชภัฏภูเก็ต -- โครงการส่งเสริมให้มีการสร้างที่อยู่อาศัยลักษณะไทย สถาบันราชภัฏนครปฐม -- โครงการเผยแพร่วัฒนธรรมทางวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ สถาบันราชภัฏลำปาง -- โครงการศึกษาศิลปวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวเวียดนามตอนกลาง สถาบันราชภัฏลำปาง -- โครงการผลิตหนังสือชุดของดีโคราช สถาบันราชภัฏสกลนคร -- โครงการฟื้นฟูวัฒนธรรมแต่งกายเข้าวัดและสวดสรภัญญะ สถาบันราชภัฏอุดรธานี -- โครงการสร้างพิพิธภัณฑ์หุ่นฟางคนชนเผ่าไทย สถาบันราชภัฏจันทรเกษม -- โครงการเผยแพร่ศิลปประดิษฐ์ สถาบันราชภัฏสวนดุสิต -- โครงการจัดงานรักษ์วัฒนธรรมไทย สถาบันราชภัฏพระนคร -- โครงการศึกษาวังและวัดสมัยกรุงศรีอยุธยา สถาบันราชภัฏธนบุรี -- โครงการหอดนตรีพื้นบ้านล้านนา สถาบันราชภัฏเชียงใหม่ -- โครงการสัมมนาศิลปวัฒนธรรม 5 เชียง สถาบันราชภัฏเชียงราย -- โครงการวิจัยวิถีชีวิตและภูมิปัญญาชุมชนชาวแพ สถาบันราชภัฏอุตรดิตถ์ -- โครงการฟื้นฟูดนตรีมังคละ สถาบันราชภัฏพิบูลสงคราม -- โครงการสนับสนุนประเพณีท้องถิ่น สถาบันราชภัฏกำแพงเพชร -- โครงการวิจัยหมู่บ้านอีสานในจังหวัดนครสวรรค์ สถาบันราชภัฏนครสวรรค์ -- โครงการกาญจนาภิเษก สถาบันราชภัฏเพชรบูรณ์ -- โครงการศิลปวัฒนธรรมดีเด่น สถาบันราชภัฏมหาสารคาม -- โครงการสัมมนาเผยแพร่ความรู้การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม สถาบันราชภัฏเลย -- โครงการพัฒนาศูนย์ศิลปวัฒนธรรม สถาบันราชภัฏบุรีรัมย์ -- โครงการจัดงานสัปดาห์วันแม่แห่งชาติ สถาบันราชภัฏอุบลราชธานี -- โครงการศึกษาลิเกเมืองลพบุรี สถาบันราชภัฏเทพสตรี -- โครงการเทศกาลประเพณีและวัฒนธรรมพื้นบ้าน สถาบันราชภัฏเพชรบุรี -- โครงการประกวดเรียงคาม สถาบันราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง -- โครงการศึกษาค้นคว้าเรื่องกริช สถาบันราชภัฏยะลา -- โครงการวิจัยการสร้างรูปแบบหม้อดินสทิงพระ สถาบันราชภัฏสงขลา -- โครงการนครศรีธรรมราชคดีศึกษา สถาบันราชภัฏนครศรีธรรมราช -- โครงการราชภัฏวิชาการเฉลิมพระเกียรติ (ด้านศิลปวัฒนธรรม)
ฮีตบ้าน-คลองวัด เกี่ยวกับการเอาบุญพระเวส และ ประมวลวรรณกรรมคำสอนกลอนอีสาน / ลือ ศรีปุนะเดช, พรหมา พรมดาว, รวบรวมและเรียบเรียง
ไขความฮีตคลอง -- ปัจจุบันชาวอีสานหลงทางหรือเปล่า? -- ธรรมนูญชีวิตของชาวอีสาน -- ท้าวกำพร้าคำสอน ตัวอย่างบุคคลตั้งตนในฮีต-คลอง -- การเอาบุญพระเวส -- ความเป็นมาของลำมหาชาติภาคอีสาน -- ลำดับการเตรียมการและพิธีบุญพระเวส -- บทนมัสการคุณพระรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ -- คำกลอนมหาเวสสันดร -- ธรรมที่ให้ประโยชน์ในปัจจุบัน 4 อย่าง -- พุทธวิธีเยียวยาสังคม 4 อย่าง -- เกร็ดพญานันทาเทวราชสอนลูก -- แบบปฏิบัติกรรมฐานดั้งเดิม -- อุทิศแผ่ส่วนกุศลผลบุญ
เทศน์มหาชาติ
จัดพิมพ์ฉลอง 200 ปี สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
เทศน์มหาชาติ ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ
อนุสรณ์งานศพ (สรรพสาตรศุภกิจ, กรมหลวง)
เทศน์มหาชาติ ฉลองราชย์หกสิบทัศ สิริสวัสดิ์รัชสมัย / คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานการจัดงานดนตรีไทยอุดมศึกษา
สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกาา โดยคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานการจัดงานดนตรีไทยอุดมศึกษา และ คณะกรรมการโครงการดนตรีไทยอุดมศึกษาเฉลิมพระเกียรติ จัดงาน "เทศน์มหาชาติ ฉลองราชย์สิบทัศ สิริสวัสดิ์รัชสมัย" ใน วโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติครบ 60 ปี ณ สำนักพิพิธภัณฑ์และวัฒนธรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วันเสาร์ที่ 26 - วันอาทิตย์ที่ 27 สิงหาคม 2549
เทศน์มหาชาติเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เนื่องในโอกาสครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี 20-21 มกราคม 2549
ความเป็นมาของคำว่า "มหาชาติ" และการเทศน์มหาชาติ -- ประเพณีการเทศน์มหาชาติ -- เครื่องกัณฑ์เทศน์ -- ปฐมเหตุ เวสสันดร -- เนื้อเรื่องย่อในแต่ละกัณฑ์ -- อริยสัจ 4 -- พระเวสสันดรชาดก ภาคภาษาอังกฤษ -- ประชุมชาดก-การกลับชาติ -- การบรรเลงปี่พาทย์ในการเทศน์มหาชาติ -- อานิสงส์การฟังเทศน์มหาชาติ
เล่าความตามแหล่ในมหาเวสสันดรชาดก / พระครูวินัยธร มานพ
เทศน์มหาชาติวัดโพธิ์ -- ประเพณีการเทศน์มหาชาติ -- แหล่ประวัติมหาชาติ -- เนื่อเรื่องย่อมหาเวสสันดรชาดก -- ตัวละครในเรื่องมหาเวชสันดรชาดก -- ความเชื่อในมหาชาติ -- ศัพท์ที่น่าสนใจในเรื่องมหาเวชสันดรชาดก
เวสสันดรชาดก : ฉบับเล่าวิจารณ์เรื่องประกอบภาพ / พ.ม. อำนาจ แสงศรี, กุณฑีรา บุญเลี้ยง ; [วาดภาพประกอบ: โฆษิต ว่องอาทรกุล]
พระพุทธปรารภเรื่อง เวสสันดรชาดก -- อดีตนิทาน เวสสันดรชาดก -- ประมวลเรื่องควรรู้ในเวสสันดรชาดก : ที่มาของเวสสันดรชาดก ; เวสสันดรชาดกที่ปรากฏในประเทศไทย ; มหาชาติสำนวนที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน ; อิทธิพลความเชื่อเรื่อง การฟังเทศก์มหาชาติ ; เพลงประจำกัณฑ์ เทศน์มหาชาติ
แลไปข้างหลัง / ส. พลายน้อย
ประเพณีทำบุญ -- ประเพณีสงฆ์ -- ประเพณีสงกรานต์ -- ประเพณีปล่อยนกปล่อยปลา -- เทศน์มหาชาติ -- เจ้านายเทศน์มหาชาติ -- โอ้เอพิหารราย -- เทศน์วันพระ -- เทศน์วันอาทิตย์ -- ถวายผ้าพระ -- การสร้างวัด -- ทิ้งทานกัลปพฤกษ์ -- การโล้และเล่นชิงช้า -- การเล่นเพลงเรือ -- ประเพณีแข่งแรือ -- ธรรมเนียมเกี่ยวกับดอกไม้ -- แม่โพสพ -- พิธีขอฝน -- ประเพณีเกี่ยวกับการอาบน้ำ -- ตำนานดอกบัว

Articles

Jataka Narrations as Multimedial Reconstructive Embodiments of the Mental System Buddha Shakyamuni / Claus-Bachmann, Martina Restricted Resource Some full text available
The World of Music, 1 January 2002, Vol.44(2), pp.115-134 (Archival Journals (JSTOR))
On the Sogdian Vessantara Jātaka / Gershevitch, Ilya Restricted Resource Some full text available
Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1 April 1942, Issue 2, pp.97-101 (Archival Journals (JSTOR))
Thai Painting in the Walters Art Museum / Ginsburg, Henry Restricted Resource Some full text available
The Journal of the Walters Art Museum, 1 January 2006, Vol.64/65, pp.99-148 (Archival Journals (JSTOR))
The "Bun Phra Wet" Painted Scrolls of Northeastern Thailand in the Walters Art Museum / Lefferts, Leedom Restricted Resource Some full text available
The Journal of the Walters Art Museum, 1 January 2006, Vol.64/65, pp.149-170 (Archival Journals (JSTOR))
THE VESSANTARA JATAKA, BARAMI, AND THE BODHISATTA-KINGS: The Origin and Spread of a Thai Concept of Power / Jory, Patrick Restricted Resource Some full text available
Crossroads: An Interdisciplinary Journal of Southeast Asian Studies, 1 January 2002, Vol.16(2), pp.36-78 (Archival Journals (JSTOR))
The Vessantara Jātaka, the Rāmāyaṇa and the Dasaratha Jātaka / Gombrich, Richard Restricted Resource Some full text available
Journal of the American Oriental Society, 1 July 1985, Vol.105(3), pp.427-437 (Archival Journals (JSTOR))

Research Reports

ขับกลั่น คัดกรอง ตรองดู : สื่อพื้นบ้านสื่อสารสุข / กาญจนา แก้วเทพ ... [และคนอื่นๆ]
การประชุม : เครื่องมือเพื่อการเปลี่ยนแปลง -- แกะกล่องของการประเมินผลอันหลากหลาย -- สื่อพื้นบ้านเพื่อการสมานรอยร้าวชุมชน กรณีศึกษาโครงการเทศน์มหาชาติเพื่อสร้างสุขภาวะ - ชุมชน -- เสียงจากใจของภาคีโครงการ สพส -- โครงการ ผีปู่ย่า 2004 เพื่อลูกหลาน -- โครงการตุ้มโฮม เต้าแม่นางด้ง -- โครงการเทศน์มหาชาติ

Theses / Dissertations

A history of the thet maha chat and its contribution to a Thai political culture / Patrick Jory Restricted Resource
Thesis (Ph.D.)--The Australian National University, 2013

This thesis is a study of the thet maha chat, the ritual recitation of the Vessantara Jataka, in Thai cultural history. The two primary questions the thesis addresses are: why the Vessantara Jataka and the form in which it was disseminated, the thet maha chat were so popular throughout the Thai world; and why this popularity began to decline from the latter part of the nineteenth century. It begins by examining the Vessantara Jataka (known in Thai as the maha chat, literally, the 'great life') as a performative text. It is clear that one of the most important reasons for the story's historical popularity among the Thai was the fact that unlike much Buddhist scripture, it was a text that was written for the express purpose of recitation to a lay audience. The thesis traces the history of the thet maha chat among the Tai peoples influenced by Theravada Buddhism, focussing mainly on its popularity among the ethnic Thai and their kingdoms. The historical record clearly shows that the Vessantara Jataka has long been popular both with Thai rulers and their rural subjects. The popularity of the thet maha chat with Thai rulers is especially evident at periods of political integration, best illustrated in the period directly after the resurrection of the Thai state following the fall of Ayuthaya to the Burmese in 1767. This would suggest that the ideas contained in the Vessantara Jataka played a role in Thai state formation. The thesis argues that the reason that the Vessantara Jataka was favoured by Thai rulers was because it exemplified in the form of religious narrative notions about authority and social order that lay at the heart of premodern Thai political culture. Both Thai and Western scholarship has depicted the Vessantara Jataka, and the genre of Jatakas generally, as folklore, religious parables, and legends. However, this interpretation of the Jatakas as tales is a recent one. It originated in the Buddhist scholarship of both Western and Thai court scholars towards the end of the nineteenth century. This interpretation of the Jatakas has hindered the recognition of their real significance to Thai political culture. For the Western Buddhist scholars the Jatakas were irrational tales, indicative of a later 'corrupted' form of Buddhism, as distinct from an earlier, 'purer' Buddhism. For the Thai court, the Jatakas and associated religious scripture were not only outdated in their epistemology but the ideology they articulated and disseminated rendered them, in the age of European imperialism, also potentially threatening to the continued independence of the Thai kingdom and the survival of the monarchy. Performances of the thet maha chat continue to be held annually in temples throughout Thailand, although the ceremony's popularity has long been on the wane. Despite the decline of the story, vestiges of its influence are clearly recognizable in contemporary Thai society and political culture, bearing witness to the intimate association between the Maha chat and the Thai over the last seven centuries.
กลวิธีการเล่าเรื่องและกลวิธีทางวรรณศิลป์เพื่อนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ในมหาชาติคำหลวง กัณฑ์ที่ 1-7 / สุธิญา พูนเอียด Restricted Resource Some full text available
วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษากลวิธีการเล่าเรื่องและกลวิธีทางวรรณศิลป์ในการ นำเสนอภาพพระเวสสันดรในฐานะพระโพธิสัตว์ในมหาชาติคำหลวงกัณฑ์ที่ 1 - 7 และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาพพระเวสสันดรในฐานะพระโพธิสัตว์กับภาพสมเด็จ พระบรมไตรโลกนาถในฐานะธรรมิกราชาผู้ปรารถนาพระโพธิญาณ ผลการวิจัยพบว่ากวีสร้างภาพพระเวสสันดรในฐานะพระโพธิสัตว์ตามแนวคิดในพระ พุทธศาสนาเถรวาท 2 ลักษณะ ลักษณะแรก คือ ภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรในมหาชาติคำหลวงที่ปรากฏตรงกับเวสสันตรชาดก ได้แก่ พระโพธิสัตว์ผู้ปรารถนาพระโพธิญาณ พระโพธิสัตว์ผู้บำเพ็ญทศบารมี พระโพธิสัตว์ผู้มีบุญญาภินิหาร พระโพธิสัตว์ผู้เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ พระโพธิสัตว์ผู้มีรูปลักษณ์คล้ายพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์ผู้มีคำเรียก หมายถึงพระโพธิสัตว์ ลักษณะที่สอง คือ ภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรที่ปรากฏเฉพาะในมหาชาติคำหลวง ได้แก่ พระโพธิสัตว์ผู้มีรูปลักษณ์งามเหมือนพรหม พระโพธิสัตว์ผู้มีคุณลักษณะเหมือนพระศรีอาริย์และพระโพธิสัตว์ผู้มีคำเรียก หมายถึงพระพุทธเจ้า ซึ่งกวีเน้นคุณลักษณะพระโพธิสัตว์ผู้มีคำเรียกหมายถึงพระพุทธเจ้าเป็นพิเศษ ในมหาชาติคำหลวง ภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรเกิดจากกลวิธีการเล่าเรื่องและกลวิธีทาง วรรณศิลป์อันแยบคาย ผู้เล่าเรื่องเป็นผู้นำเสนอผ่านมุมมองของการเล่าเรื่องและวิธีการเล่าเรื่อง โดยใช้คำเรียกพระเวสสันดรซึ่งหมายถึงพระโพธิสัตว์และพระพุทธเจ้า การเลือกใช้คำเพื่อนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์อันยิ่งใหญ่ของพระเวสสันดร การใช้ภาพพจน์เพื่อแสดงบุญญาบารมีและการใช้สัญลักษณ์เพื่อแสดงการเข้าสู่ พุทธภาวะของพระเวสสันดร แม้ในมหาชาติคำหลวงมุ่งนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดร แต่ผู้วิจัยพบว่ามีภาพพระโพธิสัตว์และพระพุทธเจ้าของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทับซ้อนผ่านการใช้คำเรียกว่าเป็นที่พึ่งและยิ่งใหญ่ในสามโลก ซึ่งเป็นคำเรียกที่หมายถึงพระพุทธเจ้าได้อีกด้วยเพื่อเชิดชูสมเด็จพระบรม ไตรโลกนาถเป็นสำคัญ ลักษณะเช่นนี้ทำให้มหาชาติคำหลวงแตกต่างจากวรรณกรรมมหาชาติสำนวนอื่น ๆ
กลวิธีการเล่าเรื่องและกลวิธีทางวรรณศิลป์เพื่อนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ในมหาชาติคำหลวง กัณฑ์ที่ 8-13 / คณิตา หอมทรัพย์ Restricted Resource Some full text available
วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษากลวิธีการเล่าเรื่องและกลวิธีทางวรรณศิลป์เพื่อนำ เสนอภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรในมหาชาติคำหลวง กัณฑ์ที่ 8-13 ขณะเดียวกันเพื่อให้เห็นภาพพระโพธิสัตว์ของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถในมหาชาติ คำหลวง ผลการวิจัยพบว่า มหาชาติคำหลวงนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรที่ปรากฏตรงกับเวสสัน ตรชาดก และภาพพระโพธิสัตว์ที่ปรากฏเฉพาะในมหาชาติคำหลวง ภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรที่มหาชาติคำหลวงปรากฏตรงกับเวสสันตรชาดก มี 5 ภาพ ได้เเก่ พระโพธิสัตว์ผู้ปรารถนาพระโพธิญาณ พระโพธิสัตว์ผู้บำเพ็ญทศบารมี พระโพธิสัตว์ผู้มีบุญญาภินิหาร พระโพธิสัตว์ผู้เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ และพระโพธิสัตว์ผู้มีคำเรียกที่หมายถึงพระโพธิสัตว์ ส่วนภาพพระโพธิสัตว์ที่ปรากฏเฉพาะในมหาชาติคำหลวง มี 3 ภาพ ได้เเก่ พระโพธิสัตว์ผู้มีรูปลักษณ์คล้ายพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ผู้มีบุญญาบารมีที่จะตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าต่อไป และพระโพธิสัตว์ผู้มีคำเรียกที่หมายถึงพระพุทธเจ้า โดยมหาชาติคำหลวงนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์เวสสันดรผู้เป็นพระพุทธเจ้าเป็น ลักษณะเด่น ภาพพระโพธิสัตว์ดังกล่าวมีผู้เล่าเรื่องเป็นผู้นำเสนอ ผ่านมุมมองการเล่าเรื่อง ผ่านวิธีการเล่าเรื่อง ผ่านการใช้คำเรียกพระเวสสันดรที่หมายถึงพระโพธิสัตว์และพระพุทธเจ้า ผ่านการใช้คำเพื่อนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ที่ยิ่งใหญ่ และผ่านการใช้ภาพพจน์เพื่อเเสดงบุญญาบารมีของพระโพธิสัตว์ แม้มหาชาติคำหลวงนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดร ก็มีภาพของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทับซ้อนอยู่ด้วยผ่านการใช้คำเรียกซึ่งหมาย ถึงผู้เป็นที่พึ่งและเป็นใหญ่ในสามโลก เพื่อเชิดชูสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเป็นพระโพธิสัตว์และพระพุทธเจ้า ทำให้มหาชาติคำหลวงเเตกต่างจากมหาชาติภาษาไทยสำนวนอื่น
การสร้างคำและการใช้คำไทยในมหาชาติคำหลวง / สุนันท์ อัญชลีนุกูล Restricted Resource Some full text available
วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2520

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้วิจัยมุ่งศึกษาเรื่อง การสร้างคำ การใช้คำ ความหมายของคำบางคำ และสำนวนบางสำนวนในมหาชาติคำหลวง โดยศึกษาเปรียบเทียบกับภาษาในสมัยปัจจุบัน ข้อมูลที่นำมาศึกษานั้นเก็บรวบรวมจากหนังสือมหาชาติคำหลวงที่เป็นสำนวนเก่า 7 กัณฑ์ ซึ่งเชื่อว่าแต่งในสมัยอยุธยา คือกัณฑ์ทศพร กัณฑ์วนประเวศน์ กัณฑ์ชูชก กัณฑ์มหาพน กัณฑ์กุมาร กัณฑ์มหาราช และกัณฑ์นครกัณฑ์ผลการวิจัยได้เสนอเป็น 6 บท คือ บทที่หนึ่ง เป็นบทนำกล่าวถึงความเป็นมาและขอบเขตของการวิจัย บทที่สอง กล่าวถึงการสร้างคำแบบต่าง ๆ 4 แบบในมหาชาติคำหลวง ได้แก่ คำแผลง คำซ้ำ คำซ้อน และคำราชาศัพท์ บทที่สาม กล่าวถึงการใช้คำในหมวดคำต่างๆ บางหมวด ได้แก่ หมวดคำสรรพนาม คำลักษณะนาม คำบุพบท คำเชื่อม และคำปฏิเสธ การศึกษาความหมายของคำซึ่งเสนอไว้ในบทที่สี่ ได้แบ่งคำตามลักษณะของความหมายออกเป็น 5 พวกคือ (1) คำที่เป็นคำเดียวกับปัจจุบัน แต่มีความหมายต่างกัน (2) คำที่เป็นคำเดียวกับปัจจุบัน มีความหมายเหมือนกัน แต่การใช้ต่างกัน (3) คำที่มีรูปคล้ายกับปัจจุบัน แต่มีความหมายเหมือนกัน (4) คำที่ยังคงมีใช้ในภาถิ่นปัจจุบัน และ (5) คำในมหาชาติคำหลวงที่ไม่มีใช้ในปัจจุบัน บทที่ห้า ว่าด้วยการใช้สำนวนในมหาชาติคำหลวง ได้แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ (1) สำนวนที่ยังคงมีใช้อยู่ในสมัยปัจจุบัน แต่มีส่วนประกอบบางส่วนเปลี่ยนรูปไป (2) สำนวนที่มีใช้ในภาษาถิ่น (3) สำนวนที่มีใช้เฉพาะในมหาชาติคำหลวง (4) สำนวนเปรียบเทียบ 4 ประเภท คือ อุปมา อุปลักษณ์ติพจน์ และปุคลาธิษฐาน และบทที่หก เป็นบทสรุปผลการวิจัยและข้อเสนอแนะ
ทานและทานบารมี : ความสำคัญที่มีต่อการรังสรรค์วรรณคดีไทยพุทธศาสนา / อาทิตย์ ชีรวณิชย์กุล Restricted Resource Some full text available
วิทยานิพนธ์ (อ.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษาแนวคิดและการนำเสนอเรื่องทานและทานบารมีในวรรณคดี ไทยพุทธศาสนา เพื่อให้เห็นความสำคัญของทานและทานบารมีที่มีต่อการรังสรรค์วรรณคดีไทยพุทธ ศาสนา ตลอดจนบทบาทที่มีต่อสังคมวัฒนธรรมพุทธศาสนาไทย "ทาน" และ "ทานบารมี" มีความหมายสัมพันธ์กัน "ทาน" หมายถึง การให้ในระดับทั่วไปซึ่งก่อให้เกิด "บุญ" คือความสุข และเป็นเครื่องชำระกิเลสเพื่อการพัฒนาจิตยิ่งๆ ขึ้นไป "ทานบารมี" หมายถึง การให้ทานของพระโพธิสัตว์ผู้ตั้งปณิธานจะบรรลุความเป็นพระพุทธเจ้า ความสัมพันธ์ของทานและทานบารมีปรากฏชัดเจนในวรรณคดีไทยพุทธศาสนา ซึ่งสื่อคำสอนดังกล่าวอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่ระดับโลกียะจนถึงโลกุตระ ทานและทานบารมีเป็นแนวคิดสำคัญในวรรณคดีไทยพุทธศาสนา 2 กลุ่ม กลุ่มหนึ่ง ได้แก่ วรรณคดีชาดกและคัมภีร์อนาคตวงศ์ เกิดวรรณคดีมหาชาติและเรื่องพญาฉัททันต์สำนวนต่างๆ ซึ่งมีที่มาจากนิบาตชาดก ได้แก่ เวสสันดรชาดกและฉัททันตชาดก เกิดชาดกที่แสดงเรื่องทานและทานบารมีในปัญญาสชาดกจำนวนมาก คือ 29 เรื่อง จาก 61 เรื่องในฉบับหอสมุดแห่งชาติ คิดเป็นสัดส่วนมากกว่าอรรถกถาชาดก ซึ่งมีเพียง 22 เรื่อง จกา 547 เรื่อง เท่านั้น ทานและทานบารมีที่โดดเด่นในปัญญาสชาดก ได้แก่ การบำเพ็ญทานบารมีด้วยการสละอวัยวะและชีวิต การบริจาคบุตรภรรยา และการแสดงอานิสงส์ของทานแต่ละประเภท การบริจาคอวัยวะและชีวิตและบุตรภรรยา ยังเป็นแนวคิดที่เน้นในมหาชาติและเรื่องพญาฉัททันต์ และเน้นในอนาคตวงศ์ คือพบใน 6 เรื่อง จากทั้งหมด 10 เรื่อง ส่วนอีกกลุ่มหนึ่ง ได้แก่ วรรณกรรมอานิสงส์ ซึ่งแสดงอานิสงส์ของบุญกิริยาต่างๆ เรื่องทานปรากฏมากที่สุด ผลการศึกษาทำให้เห็นว่า วรรณกรรมอานิสงส์ที่เน้นเรื่องทานนี้สัมพันธ์กับวัฒนธรรมและประเพณีไทยและ สะท้อนให้เห็นความสำคัญของค่านิยมในการทำทานในสังคมไทยอย่างเด่นชัด กลวิธีสำคัญในอานิสงส์คือ การอธิบายความและการเล่าเรื่องเพื่อแสดงอานิสงส์ของทานอย่างเป็นรูปธรรม สร้างความศรัทธาในการทำทาน เรื่องที่เล่ามีทั้งเรื่องที่แต่งขึ้นใหม่ เรื่องที่มาจากพระสูตรคัมภีร์ต่างๆ และเรื่องที่มาจากปัญญาสชาดก ซึ่งทำให้เห็นว่าทานและทานบารมีเกี่ยวเนื่องกัน การบำเพ็ญทานบารมีของพระโพธิสัตว์เป็นแบบอย่างแก่การทำทานของบุคคลทั่วไป วรรณคดีทั้งสองกลุ่มมีบทบาทสำคัญต่อสังคมไทยและสะท้อนค่านิยมของคนไทยเรื่อง การให้ทาน อันสร้างขึ้นและนำเสนอตามกรอบพิธีกรรม เช่น ประเพณีเทศน์มหาชาติ รวมทั้งผ่านสื่อสมัยใหม่ เพื่อถ่ายทอดแนวคิดเรื่องทานและทานบารมีแก่สังคม โดยมีคติความเชื่อสำคัญรองรับ ได้แก่ ความเชื่อเรื่องอานิสงส์ของธรรมทาน การสืบทอดอายุพระศาสนา และการเกิดในยุคพระศรีอาริย์ วรรณคดีเหล่านี้จึงดำรงอยู่และมีบทบาทในการถ่ายทอดคติคำสอนเรื่องทานและทาน บารมีตั้งแต่อดีตตราบจนปัจจุบัน
มหาชาติไทลื้อ กัณฑ์ที่ 8-13 : กลวิธีทางวรรณศิลป์และภาพสะท้อนสังคมและวัฒนธรรม / จตุพร เพชรบูรณ์ Restricted Resource Some full text available
วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

ศึกษาประเพณีอันเนื่องด้วยมหาชาติของชาวไทลื้อในเขตปกครองตนเองสิบสองพันนา มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อปริวรรตมหาชาติไทลื้อกัณฑ์ที่ 8-13 จากต้นฉบับในหนังสือธัมม์ไบลานช่วงโค้รอมมวร จากอักษรไทลื้อเป็นอักษรไทย ศึกษากลวิธีทางวรรณศิลป์ และภาพสะท้อนสังคมและวัฒนธรรมในมหาชาติไทลื้อ ผู้วิจัยเก็บข้อมูลภาคสนามในสิบสองพันนาเป็นเวลา 2 เดือน เพื่อนำข้อมูลมาใช้ประกอบการวิเคราะห์ภาพสะท้อนทางสังคมและวัฒนธรรม และให้เข้าใจประเพณีทานธัมม์ซึ่งเชื่อมโยงกับวรรณกรรมเรื่องนี้โดยตรง ผลการศึกษาพบว่า ชาวไทลื้อมีประเพณีอันเนื่องด้วยมหาชาติอยู่ 2 ประเพณี คือ ประเพณีทานธัมม์เวสสันตระ และประเพณีทานธัมม์มหาปาง เชื่อว่าเป็นการทำบุญครั้งใหญ่ให้ตัวเอง และเป็นการทำบุญอุทิศส่วนกุศลครั้งใหญ่ให้บรรพบุรุษตามลำดับ ชาวไทลื้อมีความเชื่อในอานิสงส์การถวายธัมม์เวสสันตระ มากกว่าเชื่อในอานิสงส์การฟังธัมม์ มหาชาติไทลื้อกัณฑ์ที่ 8-13 ใช้ภาษาที่เรียบง่ายและงดงาม ใช้กลวิธีทางวรรณศิลป์ 6 ประการ ทั้งการเล่นเสียงสัมผัส การสรรคำ การซ้ำคำ การใช้คำเรียกตัวละคร การใช้โวหารภาพพจน์ และการตั้งชื่อกัณฑ์ให้สอดคล้องกับเนื้อหาเด่นในกัณฑ์ กลวิธีทางวรรณศิลป์ดังกล่าวช่วยสร้างเสียงเสนาะ สร้างจินตภาพที่ชัดเจน สร้างอารมณ์หลากหลายให้ผู้ฟังเทศน์มหาชาติท้องถิ่นสำนวนดังกล่าวบังเกิด อารมณ์คล้อยตาม นำไปสู่ความเข้าใจอย่างแจ่มแจ้งในการบำเพ็ญทานบารมีอย่างอุกฤษฏ์ของพระ เวสสันดรโพธิสัตว์ ผู้วิจัยพบว่า มหาชาติไทลื้อกัณฑ์ที่ 8-13 ปรากฏภาพสะท้อนทางสังคมและวัฒนธรรมท้องถิ่น 7 ด้าน ได้แก่ ด้านเครื่องแต่งกาย ด้านอาหาร ด้านข้าวของเครื่องใช้ ด้านความสัมพันธ์ของคนในสังคม ด้านความเชื่อ ด้านสุภาษิต และด้านศิลปะการแสดง
ลักษณะเด่นของมหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระคลัง (หน) / ศิริพร เศรษฐพฤทธิ์ Restricted Resource Some full text available
วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาเปรียบเทียบมหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระ คลัง (หน) กับอรรถกถาชาดก และมหาชาติภาษาไทยสำนวนอื่นที่แต่งก่อนหน้า ทั้งด้านเนื้อหา และกลวิธีทางวรรณศิลป์ เพื่อให้เห็นลักษณะเฉพาะของมหาชาติกลอนเทศน์สำนวนนี้ ผลการศึกษาพบว่า มหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ใช้วิธีปรับเปลี่ยนรายละเอียดของเนื้อเรื่องในอรรถกถาจำนวน 7 วิธี ได้แก่ การตัดเนื้อเรื่อง การเพิ่มเนื้อเรื่อง การเพิ่มรายละเอียดของเนื้อเรื่อง การตัดรายละเอียดของเนื้อเรื่อง การตัดรายละเอียดและรวบความในเนื้อเรื่อง การเปลี่ยนรายละเอียดของเนื้อเรื่อง และการสลับลำดับของเหตุการณ์ในเนื้อเรื่อง ในขณะที่มหาชาติคำหลวงและกาพย์มหาชาติยึดเนื้อเรื่องตามอรรถกถาเป็นหลัก ทำให้มหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีเนื้อเรื่องในรายละเอียดที่แตกต่างออกไปอย่างเห็นได้ชัด มหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ยังสืบทอดขนบบางประการจากอรรถกถาชาดก มหาชาติคำหลวง และกาพย์มหาชาติ ในขณะเดียวกันก็ได้สร้างสรรค์ลักษณะเฉพาะบางประการขึ้นมา มหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระคลัง (หน) จึงมีทั้งขนบและลักษณะสร้างสรรค์อยู่ด้วยกันอย่างกลมกลืน ประกอบกับลักษณะทางวรรณศิลป์ที่เจ้าพระยาพระคลัง (หน) ได้แต้มแต่งไว้อย่างประณีตด้วยกลวิธีที่หลากหลาย ทั้งการเล่นเสียงสัมผัส การสรรคำ การซ้ำคำ และการใช้ภาพพจน์ ทำให้มหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีความโดดเด่นเป็นพิเศษในด้านการใช้ภาษาที่ก่อให้เกิดอารมณ์สะเทือนใจและ ประทับใจในโพธิสัตวบารมีทานอันเลิศล้ำ ทำให้มหาชาติกลอนเทศน์สำนวนเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เป็นมหาชาติที่โดดเด่นและวรรณคดีที่เปรียบประดุจเพชรน้ำหนึ่งของไทย
ลักษณะเด่นของมหาชาติพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว / อุมาวรรณ รุยาพร Restricted Resource Some full text available
วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มุ่งศึกษามหาชาติพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเปรียบ เทียบกับเรื่องพระเวสสันดรในคัมภีร์ชาดกในพระไตรปิฎก ในคัมภีร์อรรถกถาชาดก และมหาชาติภาษาไทยที่แต่งขึ้นก่อนหน้ามหาชาติพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระ จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อให้เห็นลักษณะเด่นของมหาชาติพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว ผลการวิจัยพบว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงใช้อรรถกถาเวสสันตรชาดกเป็นต้นฉบับ หลักในการพระราชนิพนธ์มหาชาติของพระองค์ทั้ง ๕ กัณฑ์ ได้แก่ วนปเวสน์ จุลพน มหาพน สักบรรพ และฉกษัตริย์ แต่พระองค์ได้ทรงค้นคว้าคัมภีร์ต่างๆ ทางพระพุทธศาสนาเพื่อตรวจสอบความถูกต้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งคัมภีร์ชาดกและจริยาปิฎกแห่งพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทรงให้ความสำคัญกับคัมภีร์พระไตรปิฎกซึ่งเป็นคัมภีร์ชั้นปฐมภูมิมากกว่า คัมภีร์อรรถกถาและปกรณ์สมัยหลัง แม้ว่ามหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ จะมีเนื้อเรื่องสอดคล้องกับเวสสันตรชาดกและอรรถกถาเวสสันตร-ชาดก แต่เมื่อเปรียบเทียบมหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ กับมหาชาติคำหลวง กาพย์มหาชาติ มหาชาติของ พระเทพโมลี (กลิ่น) และมหาชาติพระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรสแล้ว พบว่ามหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ มีรายละเอียดของเนื้อเรื่องที่ให้เหตุผลเกี่ยวแก่การกระทำของตัวละคร เหตุการณ์ ธรรมเนียมปฏิบัติ พิธีกรรม และปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ ให้ความรู้ทั่วไปและความรู้เกี่ยวแก่ความหมายของคำศัพท์ภาษาบาลีมากกว่า มหาชาติสำนวนอื่นอย่างเห็นได้ชัด แสดงให้เห็นว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงค้นคว้าข้อมูลอย่างดียิ่งในขณะที่ ทรงพระราชนิพนธ์มหาชาติ นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงเสนอแนวคิดด้านการปกครองไว้ใน มหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ ว่า ผู้ปกครองที่ดีควรเป็นผู้ให้ความสำคัญกับความคิดเห็นของประชาชนและความสงบ สุขของบ้านเมืองมากกว่าความสุขของตน เป็นผู้มีความยุติธรรม มีความเมตตากรุณา มีสติปัญญา ไม่ลุ่มหลงสตรีจนขาดสติ ในแง่วรรณศิลป์ พบว่า ความงามในมหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ เป็นผลมาจากพระบาทสมเด็จพระ จอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างคำศัพท์ขึ้นมาใช้ในมหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ ของพระองค์จำนวนมาก คำศัพท์ที่พบจำนวนหนึ่งเป็นคำที่ไม่ปรากฏในมหาชาติสำนวนอื่น นอกจากนี้ ยังเกิดจากการสร้างสัมผัสทั้งสัมผัสสระ สัมผัสพยัญชนะ และสัมผัสวรรณยุกต์ การสร้างภาพพจน์ การสร้างจินตภาพ และการใช้ภาษาอธิบายที่เรียบง่ายแต่สื่อสารได้ตรงประเด็น ลักษณะต่างๆ ของมหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ ดังกล่าว ทำให้มหาชาติพระราชนิพนธ์ฯ เป็นมหาชาติที่มีความโดดเด่น เป็นวรรณกรรมชิ้นเอกในบรรณพิภพของไทย สะท้อนให้เห็นถึงพระอัจฉริยภาพของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทั้ง ทางกวี ทางวิชาการ และทางการปกครองอย่างเยี่ยมยอดยิ่ง
อามิสปูชา / อุบลวรรณ โตอวยพร
โครงการปริญญานิพนธ์ทางนาฏยศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

Encyclopedias

นามานุกรมขนบประเพณีไทย หมวดประเพณีราษฎร์ เล่ม 2 : ประเพณี เทศกาล และวันสำคัญทางพุทธศาสนา / [ค้นคว้าเรียบเรียง: เบญจมาส แพทอง ... [และคนอื่นๆ]]
กฐิน -- กฐินโจร -- กฐินพระราชทาน -- กฐินราษฎร์ -- กฐินหลวง -- ก่อพระเจดีย์ทราย -- ขอฝน -- ข้าวทิพย์ -- ข้าวยาคู -- เข้าพรรษา -- จุลกฐิน -- ชักพระ -- ชิงเปรต -- ตรุษ -- ตักบาตรข้าวสาร -- ตักบาตรดอกไม้ -- ตักบาตรเทโว -- ตักบาตรน้ำผึ้ง -- ตักบาตรพระร้อย -- ตานก๋วยสลาก -- ถวายข้าวพระพุทธ -- ทำบุญตักบาตร -- ทำบุญเลี้ยงพระ -- เทศน์มหาชาติ -- บุญข้าวจี่ -- บุญข้าวประดับดิน -- บุญข้าวสาก -- บุญเข้ากรรม -- บุญคูณลาน -- บุญซำฮะ -- บุญบั้งไฟ -- ปล่อยนกปล่อยปลา -- ปอยเดือนสิบเอ็ด -- ปอยส่างลอง -- ปีใหม่ -- ผ้าป่า -- ผ้าอาบน้ำฝน -- เผาเทียน-เล่นไฟ -- ฝังลูกนิมิต -- มาฆบูชา -- ยกช่อฟ้า -- ยี่เป็ง -- รดน้ำดำหัว -- รับบัว -- ลงแขก -- ลอยกระทง -- วันธรรมสวนะ -- วางศิลาฤกษ์ -- วิสาขบูชา -- เวียนเทียน -- สงกรานต์ -- สรงน้ำพระ -- สลากภัต -- สวดพระปริตร -- สวดภาณยักษ์ -- สวดสรภัญญะ -- สวดโอ้เอ้วิหารรวย -- สังฆทาน -- สารท -- แห่เทียนพรรษา -- แห่งปราสาทผึ้ง -- แห่ผ้าขึ้นธาตุ -- ไหลเรือไฟ -- ไหว้ครู -- ไหว้ครูโขนละคร -- ไหว้ครูดนตรีไทย -- ไหว้ครูโนรา -- ไหว้ครูแพทย์แผนไทย -- ไหว้ครูหนังตะลุง -- ไหว้ครูโหราศาสตร์ -- ออกพรรษา -- อัฐมีบูชา -- อาสาฬหบูชา

Web Sites / Web Pages

The Oxford Centre for Buddhist Studies openURL
The OCBS was established in 2004. It is a Recognised Independent Centre (RIC) of the University of Oxford. It promotes the academic study within the University of Buddhist texts, societies, theories and practices. It is committed to maintaining the highest academic standards.

The OCBS also aims to promote understanding of the importance of Buddhist insights across a wide range of academic disciplines; and to work in partnership with leading institutions to apply approaches derived from studying Buddhism to contemporary issues.

What OCBS Does
     - Supports the establishment of posts in Buddhist Studies (Professorships, Lecturerships, and Visitorships)
     - It works with Oxford University’s Oriental Institute, through its Buddhist Studies Unit,  to develop courses and other academic activities.
     - Holds conferences and lecture series, and sponsors guest lectures
     - Provides a flourishing environment for academic activity in its centre in Wolfson College, Oxford
     - Publishes the OCBS Monograph Series and the Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies
มหาชาติ openURL
มูลเหตุการณ์เล่าเรื่องมหาชาติ
เนื้อเรื่อง
     - กัณฑ์ที่ 1 ทศพรา
     - กัณฑ์ที่ 2 หิมพานต์
     - กัณฑ์ที่ 3 ทานกัณฑ์
     - กัณฑ์ที่ 4 วนประเวศน์
     - กัณฑ์ที่ 5 ชูชก
     - กัณฑ์ที่ 6 จุลพน
     - กัณฑ์ที่ 7 มหาพน
     - กัณฑ์ที่ 8 กัณฑ์กุมาร
     - กัณฑ์ที่ 9 กัณฑ์มัทรี
     - กัณฑ์ที่ 10 สักรบรรพ
     - กัณฑ์ที่ 11 มหาราช
     - กัณฑ์ที่ 12 ฉกษัตริย์
     - กัณฑ์ที่ 13 นครกัณฑ์

คำศัพท์
วิเคราะห์คุณค่าวรรณคดี
     - คุณค่าด้านวรรณศิลป์
     - คุณค่าด้านแนวคิดและคติชีวิต

Audio Files

สาธิตการแสดงเทศน์มหาชาติทรงเครื่อง [เทปบันทึกเสียง] / ขวัญจิต ศรีประจันต์ ; ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Resource contains audio
การประชุมวิชาการเนื่องในโอกาสเกษียณอายุราชการ รศ.ดร.ประคอง นิมมานเหมินทร์ 15 กันยายน 2542

Multimedia

นิมิตไว้ให้ถาวร เทศน์มหาชาติทำนองพื้นบ้านของชาวหนองขาว / ปรมินท์ จารุวร หัวหน้าโครงการวิจัย Resource contains video
ทศพร / พระครูวัชรกาญจนาภรณ์ (เพลงสาธุการ) -- ทศพร / พระครูถาวรกาญจนนิมิต (เพลงสาธุรการ) -- หิมพานต์ / นายชำนาญ เอกฉันท์ (เพลงตวงพระธาตุ) -- ทานกัณฑ์ / นายตุ่ม สืบใหม่ (เพลงพญาโศก) -- วนปเวสน์ / นายสมหมาย หล่อจิต (เพลงพญาเดิน) -- ชูชก / นายสำเนียง นาคโสภณ (เพลงเซ่นเหล้า) -- จุลพน / นายบำรุง จันทนะ -- มหาพน / นายเสงี่ยม เอกฉันท์ (เพลงเชิดกลอง) -- กุมาร / นายสันติ สุขประสิทธิ์ (เพลงเชิดฉิ่ง-โอด) -- กุมาร / พระมหานฤนาท อินทนาโถ (เชื้อฮ้อ) (เพลงเชิดฉิ่ง-โอด) -- กุมาร / นายบรรเจิตต์ วงษ์วรรณ์ (เพลงเชิดฉิ่ง-โอด) -- มัทรี / นายลือชัย เอกฉันท์ (เพลงโอดใหญ่-ทยอยโอด) -- สักบรรพ / พระหวล กาญจโน (เอกจิตต์) (เพลงกลม) -- สักบรรพ / นายเพิ่ม คงธาร (เพลงกลม) -- มหาราช / นายนาวิน เรือนงาม (เพลงกราวนอก) -- ฉกษัตริย์ / นายชำนาญ เอกฉันท์ (เพลงตระนอน) -- ฉกษัตริย์ / ลือชัย เอกฉันท์ (เพลงตระนอน) -- นครกัณฑ์ / นายบน ศรีทับทิม (เพลงกราวนอก)
มหาชาติ หรือ มหาเวสสันดรชาดก
มหาชาติ  เป็นชาติที่ยิ่งใหญ่ของพระโพธิสัตว์ที่ได้เสวยพระชาติเป็นพระเวสสันดรและเป็นพระชาติสุดท้ายก่อนจะตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  คนไทยรู้จักและคุ้ยเคยกับมหาชาติมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย  ดังที่ปรากฏในหลักฐานในจารึกนครชุม  และในสมัยอยุธยาก็ได้มีการแต่งและสวดมหาชาติคำหลวงในวันธรรมสวนะ  ส่วนการเทศน์มหาชาติเป็นประเพณีที่สำคัญในทุกท้องถิ่นและมีความเชื่อกันว่า  การฟังเทศน์มหาชาติจบภายในวันเดียวจะได้รับอานิสงส์มาก

ผู้แต่ง
  • สมเด็จพระมหาสมณเจ้า  กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
  • พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
  • กวีสำนักวัดถนน
  • กวีวัดสังขจาย
  • พระเทพโมลี (กลิ่น)
  • เจ้าพระยาพระคลัง (หน)

ลักษณะคำประพันธ์
ความเรียงร้อยแก้ว  ร่ายยาว  กลบท  กลอนพื้นบ้าน

จุดมุ่งหมายในการแต่ง
เพื่อใช้ในการสวด  เทศนาสั่งสอน

แหล่งอ้างอิง : http://www.trueplookpanya.com/new/cms_detail/knowledge/2425-00
Subject Specialist
Picture: Warawan Weeworawong

Warawan Weeworawong
Librarian
Tel: 022182919